गावाविषयी माहिती
गोरठाण हे महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील निफाड तालुक्यातील एक प्रगतशील व निसर्गरम्य गाव आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार या गावाची लोकसंख्या सुमारे १,३३८ आहे. गावामध्ये प्राथमिक शाळा, अंगणवाडी केंद्रे तसेच सार्वजनिक पाणीपुरवठा आणि सार्वजनिक विहिरी यासह आवश्यक सामाजिक व शैक्षणिक सुविधा उपलब्ध आहेत.
गावातील बहुतांश लोकांचा मुख्य व्यवसाय शेती असून द्राक्ष, कांदा, ऊस, मका व हंगामी भाजीपाला ही प्रमुख पिके घेतली जातात. द्राक्ष व ऊस या पिकांच्या लागवडीमुळे गावातील शेतकऱ्यांना चांगले उत्पन्न मिळते.
गोरठाण ग्रामपंचायतीत विविध शासकीय योजना प्रभावीपणे राबविल्या जातात. स्वच्छ भारत अभियान अंतर्गत गावातील अनेक ठिकाणी खुले शौचमुक्त (ODF) सुविधा उपलब्ध आहेत. जलसंधारण व पाणीपुरवठा योजना अंतर्गत गावात पाणीपुरवठा नियमित केला जातो.
ग्रामपंचायत सरपंच, उपसरपंच व सदस्य मिळून गावाचा सर्वांगीण विकास घडवून आणतात. ग्रामपंचायतीचे निर्णय लोकसहभागातून घेतले जातात आणि गावातील विकास कार्यात नागरिकांचा सक्रिय सहभाग असतो.
गोरठाण गाव आज निफाड तालुक्यातील एक आदर्श व सर्वांगीण विकासाकडे वाटचाल करणारे गाव म्हणून ओळखले जाते.
भौगोलिक स्थान
गोरठाण हे गाव निफाड तालुक्याच्या ठिकाणापासून सुमारे २० कि.मी. अंतरावर वसलेले आहे. गावाचे एकूण क्षेत्रफळ ३३३ हेक्टर असून, ग्रामपंचायतीमध्ये वार्ड संख्या उपलब्ध आहे. एकूण २५० कुटुंबे येथे वास्तव्यास असून, लोकसंख्या १,३३८ आहे. त्यामध्ये ६८६ पुरुष व ६५२ महिला यांचा समावेश होतो. गावाचा लिंग गुणोत्तर ९५० आहे.
गावाचा भौगोलिक विस्तार प्रामुख्याने सपाट प्रदेशात असून शेतीयोग्य जमीन मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहे. गावातून एक लहान ओढा वाहतो, ज्यामुळे पिकांना पाणीपुरवठा होतो. येथे हवामान उष्णकटिबंधीय आहे; उन्हाळ्यात तापमान साधारणतः ३८°से. पर्यंत जाते, तर हिवाळ्यात १०°से. पर्यंत खाली येते. पावसाळ्यात सरासरी ६० ते ७० से.मी. पर्जन्यवृष्टी होते.
गोरठाण गाव द्राक्ष आणि इतर शेतीसाठी प्रसिद्ध आहे. पाणलोट क्षेत्राचा विकास झाल्यामुळे जलसंधारणाची चांगली सोय उपलब्ध आहे, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना पिकांसाठी आवश्यक पाणी मिळते.
लोकजीवन
गोरठाण गावाचे लोकजीवन साधे, श्रमप्रधान व पारंपरिक आहे. शेती हा येथील मुख्य व्यवसाय असून द्राक्ष, ऊस, कांदा, मका व हंगामी भाजीपाला पिके मोठ्या प्रमाणावर घेतली जातात. शेतीसह काही लोक दुग्धव्यवसाय, कुक्कुटपालन व लघुउद्योग यामध्येही कार्यरत आहेत.
गावात विविध सामाजिक, सांस्कृतिक व धार्मिक परंपरा जोपासल्या जातात. वर्षभरात होणारे उत्सव, सण आणि गावात भरवला जाणारा साप्ताह गावाच्या एकतेचे दर्शन घडवतो. गणेशोत्सव, होळी, दिवाळी, नवरात्र तसेच स्थानिक देवतांच्या पूजांना विशेष महत्त्व आहे.
येथील लोक मेहनती, मदतशील व अतिथी देवो भव या विचाराने वावरणारे आहेत. स्त्रियांचा सहभाग ग्रामविकास व स्वयंसाहाय्य गटांद्वारे मोठ्या प्रमाणात दिसून येतो. तरुण वर्ग शिक्षण, खेळ आणि रोजगाराच्या संधी शोधत प्रगतीच्या दिशेने वाटचाल करीत आहे.
गोरठाणच्या लोकजीवनात पारंपरिक ग्रामीण संस्कृतीसोबतच आधुनिकतेची झलकही दिसते, ज्यामुळे गावाचा विकास आणि एकात्मता दोन्ही जोपासले जातात.
संस्कृती व परंपरा
गोरठाण गावाचे सांस्कृतिक जीवन समृद्ध आणि विविधतेने नटलेले आहे. येथे वर्षभर विविध धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. गावातील प्रमुख देवतांच्या पूजाअर्चा व साप्ताह यामुळे ग्रामस्थांमध्ये एकोपा आणि श्रद्धेची भावना दृढ होते.
गणेशोत्सव, नवरात्र, दिवाळी, होळी यांसारखे सण गावात उत्साहाने साजरे केले जातात. या सणांमुळे गावातील मुलं, तरुण व वयोवृद्ध सर्वच वयोगट एकत्र येऊन आनंदोत्सव साजरा करतात.
गावात लोककला, कीर्तन, भजन आणि पारंपरिक खेळ यांचा विशेष प्रभाव दिसून येतो. पिढ्यान्पिढ्या चालत आलेल्या परंपरा जपतानाच नवीन पिढी आधुनिकतेशी जुळवून घेते.
स्त्रियांचा सहभाग ग्रामविकासात तसेच सांस्कृतिक उपक्रमांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर असतो. स्वयंसहाय्य गटांद्वारे महिला सामाजिक व आर्थिक प्रगतीत योगदान देतात.
यामुळे गोरठाण गावाचे लोकजीवन परंपरा आणि आधुनिकता यांचा सुंदर संगम साधत आजही एकात्मतेने टिकून आहे.
जवळची गावे
गोरठाण गाव निफाड तालुक्यातील मध्यवर्ती ठिकाणी असल्यामुळे आजूबाजूला अनेक गावे आहेत. ही गावे सामाजिक, शैक्षणिक, व्यावसायिक व सांस्कृतिकदृष्ट्या जोडलेली आहेत.
शिरवाडे वणी, पालखेड, रेडगाव, धोतरखेडे, वावी, ही गोरठाणच्या आसपासची प्रमुख गावे आहेत.
